Từng là Á quân Đường lên đỉnh Olympia mùa đầu tiên và gây chú ý với vai Nam trong phim truyền hình “Phía trước là bầu trời”, GS Nguyễn Thành Vinh hiện theo đuổi sự nghiệp nghiên cứu tại Australia. Mới đây, ông tham gia chuỗi chương trình InnovaConnect do VinFuture tổ chức, kết nối các nhà khoa học hàng đầu thế giới với sinh viên và giới nghiên cứu Việt Nam, đồng thời thúc đẩy những dự án hợp tác học thuật dài hạn.
Trong các hoạt động của InnovaConnect, GS Nguyễn Thành Vinh, hiện công tác tại Đại học New South Wales (UNSW), Australia, có dịp giao lưu cùng GS. David MacMillan, chủ nhân Giải Nobel Hóa học năm 2021. Chương trình được tổ chức tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP. HCM, đưa các nhà khoa học quốc tế đến trực tiếp với cộng đồng học thuật trong nước.
Theo GS Vinh, điều để lại ấn tượng với ông là sự tò mò và tinh thần trao đổi cởi mở của sinh viên Việt Nam. Người trẻ không chỉ quan tâm đến những thành tựu đã được công nhận, mà còn muốn tìm hiểu cách một ý tưởng nghiên cứu hình thành, vì sao nhà khoa học lựa chọn một vấn đề và cách họ vượt qua những thử nghiệm thất bại.
Ông cho rằng, khi sinh viên có thể đặt câu hỏi trực tiếp cho một nhà khoa học hàng đầu thế giới, khoảng cách giữa khoa học quốc tế và khả năng nghiên cứu của chính mình được thu hẹp đáng kể. Những cuộc gặp như vậy không chỉ mang lại kiến thức mà còn tạo động lực để người trẻ tự tin bước vào con đường nghiên cứu.
Với các nhà khoa học, giá trị của những chương trình kết nối không dừng ở trao đổi học thuật. GS Nguyễn Thành Vinh kỳ vọng các cuộc gặp sẽ phát triển thành mô hình đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh giữa Việt Nam và Australia, chương trình trao đổi sinh viên, nhà nghiên cứu trẻ, cùng xây dựng đề xuất tài trợ và triển khai dự án chung.
Các nhóm nghiên cứu tại UNSW có thế mạnh về hóa học tổng hợp, xúc tác, khám phá phản ứng, tự động hóa và sàng lọc phản ứng. Trong khi đó, các nhà khoa học Việt Nam có những hướng nghiên cứu bổ trợ về hóa dược, vật liệu, sinh học và hợp chất tự nhiên. Việc kết hợp năng lực của hai bên có thể mở ra những hướng nghiên cứu mà một nhóm riêng lẻ khó thực hiện.
“Một cuộc gặp có thể tạo ra cảm hứng nhưng để tạo ra khoa học thì cần thêm ba yếu tố: Con người, cơ chế và thời gian”, ông nhấn mạnh.
Sinh năm 1982 tại Thanh Hóa, Nguyễn Thành Vinh từng là học sinh Trường THPT chuyên Lam Sơn. Năm 2000, ông giành huy chương bạc Olympic Hóa học quốc tế và ngôi Á quân Đường lên đỉnh Olympia mùa đầu tiên. Một năm sau, ông nhận học bổng của Chính phủ Australia, sang học ngành Hóa công nghiệp tại UNSW.
Trước khi được biết đến trong giới khoa học, ông từng tham gia bộ phim truyền hình “Phía trước là bầu trời” của đạo diễn Đỗ Thanh Hải, phát sóng năm 2001. Trong phim, ông đảm nhận vai Nam, chàng sinh viên hiền lành, thư sinh sống tại khu nhà trọ. Sau vai diễn này, Nguyễn Thành Vinh không tiếp tục theo đuổi nghệ thuật mà tập trung cho con đường học thuật.
Sau hơn 20 năm học tập và nghiên cứu ở nước ngoài, ông trở thành giáo sư tại UNSW, ngôi trường thuộc nhóm 20 đại học hàng đầu thế giới theo QS 2026. Năm 2025, ông được nhật báo The Australian ghi nhận trong danh sách những nhà nghiên cứu có ảnh hưởng trong lĩnh vực Hóa học hữu cơ.
VinFuture hướng đến mở rộng kết nối tri thức toàn cầu
Các hoạt động kết nối mà GS Nguyễn Thành Vinh tham gia nằm trong hệ sinh thái chương trình của VinFuture, quỹ khoa học và công nghệ do ông Phạm Nhật Vượng, Chủ tịch Vingroup, và vợ là bà Phạm Thu Hương đồng sáng lập năm 2020. Quỹ được thành lập với khoản tài trợ ban đầu 2.000 tỷ đồng, hướng tới tôn vinh và thúc đẩy các nghiên cứu, sáng chế khoa học có khả năng tạo tác động tích cực đến cuộc sống con người.
Bên cạnh giải thưởng thường niên VinFuture, quỹ triển khai nhiều hoạt động kết nối như InnovaTalk, InnovaConnect và Chuỗi Đối thoại Khám phá Tương lai. Tính đến năm 2026, InnovaTalk đã tổ chức 26 hội thảo trực tuyến, thu hút hơn 5.000 chuyên gia từ 72 quốc gia và vùng lãnh thổ. InnovaConnect triển khai 12 chuỗi sự kiện tại 10 trường đại học, viện nghiên cứu, với 35 chuyên gia quốc tế và hơn 6.000 người tham dự.
Từ những cuộc gặp với các nhà khoa học đoạt giải Nobel đến các dự án hợp tác nghiên cứu, VinFuture đang hướng tới mục tiêu đưa kết nối tri thức vượt khỏi khuôn khổ sự kiện. Với GS Nguyễn Thành Vinh, giá trị lớn hơn nằm ở việc hình thành mạng lưới nghiên cứu lâu dài, nơi các nhà khoa học Việt Nam có thể cùng đối tác quốc tế chia sẻ nguồn lực, phát triển ý tưởng và giải quyết những vấn đề thực tiễn.