Tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027 – VIF 2027) mới đây, chuyên gia Đào Phúc Tường đã đưa ra những góc nhìn đáng chú ý về dòng vốn ngoại, cấu trúc thị trường chứng khoán Việt Nam cũng như chiến lược lựa chọn cổ phiếu trong bối cảnh hiện nay.
Định giá rẻ chưa đủ sức hấp dẫn các quỹ ngoại
Trên thị trường chứng khoán, một quan điểm khá phổ biến là khi các chỉ số định giá như P/E hay P/B giảm về vùng thấp trong lịch sử, các quỹ đầu tư nước ngoài sẽ tăng cường giải ngân và kiên nhẫn chờ đợi cơ hội phục hồi.
Tuy nhiên, dưới góc nhìn của một người từng trực tiếp quản lý quỹ, chuyên gia Đào Phúc Tường cho rằng thực tế không hoàn toàn như vậy.
Phần lớn nhà quản lý quỹ tại các tổ chức tài chính quốc tế không sử dụng vốn tự có để đầu tư. Họ là những người làm thuê chuyên nghiệp, chịu áp lực lớn về hiệu suất đầu tư so với chỉ số tham chiếu.
Theo vị chuyên gia, nếu giải ngân vào những cổ phiếu có định giá rẻ nhưng giá không tăng trong vài năm, hiệu suất đầu tư kém có thể khiến khách hàng rút vốn. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu phí quản lý, thậm chí đe dọa vị trí của người quản lý quỹ.
Bên cạnh đó, sự thận trọng của các quỹ đầu tư còn xuất phát từ nguy cơ rơi vào “bẫy giá trị”, đặc biệt tại những thị trường có nhiều doanh nghiệp hoạt động trong các ngành mang tính chu kỳ như Việt Nam.
Khi giá hàng hóa đạt đỉnh, doanh nghiệp có thể ghi nhận lợi nhuận rất cao, kéo các chỉ số định giá xuống mức thấp. Tuy nhiên, nếu chu kỳ hàng hóa đảo chiều, lợi nhuận doanh nghiệp suy giảm, những cổ phiếu tưởng chừng rẻ có thể trở thành khoản đầu tư kém hiệu quả.
Đây cũng là lý do các quỹ ngoại có thể chấp nhận giải ngân ở mức định giá cao hơn khi triển vọng tăng trưởng và chính sách vĩ mô trở nên rõ ràng, thay vì mua vào ở vùng giá thấp nhưng thiếu động lực phục hồi.
Một vấn đề khác được chuyên gia Đào Phúc Tường đề cập là tâm lý của nhà đầu tư cá nhân trước diễn biến mua, bán ròng của khối ngoại.
Trong vài năm trở lại đây, hoạt động bán ròng kéo dài của nhà đầu tư nước ngoài thường xuyên trở thành tâm điểm chú ý trên thị trường. Tuy nhiên, ông Tường cho rằng nhà đầu tư không nên quá đặt nặng yếu tố này, bởi dòng tiền trong nước mới là lực lượng đóng vai trò chủ đạo.
“Thực tế đừng đặt quá nặng về nhà đầu tư nước ngoài. Giao dịch của nhà đầu tư trong nước hiện chiếm đến 90%, khối ngoại chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ. Hai, ba năm vừa rồi khối ngoại bán ròng như thế, thị trường vẫn vận hành bình thường”, ông Tường chia sẻ.
Theo ông Tường, sự phục hồi niềm tin của nhà đầu tư trong nước mới là yếu tố quan trọng có thể thúc đẩy dòng vốn ngoại quay trở lại.
Vì sao thanh khoản thị trường chứng khoán thường xuyên trồi sụt?
Bên cạnh câu chuyện dòng vốn ngoại, chuyên gia Đào Phúc Tường chỉ ra một hạn chế trong cấu trúc thị trường chứng khoán Việt Nam là sự thiếu đa dạng về cơ cấu ngành.
Hiện nay, thị trường vẫn tập trung tỷ trọng lớn vào ba nhóm ngành ngân hàng, bất động sản và chứng khoán. Đây đều là những ngành có tính chu kỳ cao và mối liên hệ chặt chẽ với nhau.
Khi chu kỳ kinh tế thuận lợi, dòng tiền có xu hướng đổ mạnh vào ba nhóm ngành này, đưa thanh khoản thị trường có thể lên mức 40.000-60.000 tỷ đồng/phiên. Ngược lại, khi chu kỳ đảo chiều, áp lực bán đồng thời xuất hiện ở cả ba nhóm, khiến thanh khoản sụt giảm mạnh.
Theo ông Tường, vấn đề đặt ra là thị trường cần đa dạng hơn về cơ hội đầu tư để nhà đầu tư có thể linh hoạt luân chuyển dòng vốn giữa các nhóm ngành khi bối cảnh kinh tế thay đổi. Chẳng hạn, khi triển vọng của các ngành mang tính chu kỳ suy yếu, dòng tiền có thể chuyển sang những nhóm cổ phiếu có tính phòng thủ như hàng tiêu dùng thiết yếu, y tế hay dịch vụ tiện ích.
Việc thiếu đa dạng về cơ hội đầu tư khiến nhà đầu tư có xu hướng bán cổ phiếu và rút tiền khỏi thị trường thay vì tái phân bổ danh mục. Đây là một trong những nguyên nhân khiến thanh khoản thị trường chứng khoán Việt Nam thường xuyên biến động mạnh giữa các giai đoạn.
Chọn cổ phiếu từ góc nhìn vĩ mô và định giá
Về cơ hội đầu tư, chuyên gia Đào Phúc Tường dành sự quan tâm cho nhóm cổ phiếu có độ nhạy cao với biến động lãi suất, điển hình là ngân hàng và bất động sản.
Khi Ngân hàng Nhà nước thay đổi quan điểm điều hành theo hướng nới lỏng, đây có thể là những nhóm cổ phiếu sớm ghi nhận sự phục hồi. Tuy nhiên, nhà đầu tư cần phân biệt giữa một nhịp hồi phục kỹ thuật ngắn hạn và một xu hướng tăng trưởng bền vững.
Bên cạnh đó, vị chuyên gia đưa ra góc nhìn đáng chú ý về mối tương quan giữa thanh khoản cổ phiếu và hiệu suất đầu tư.
Theo quan sát của ông, nhiều cổ phiếu có thanh khoản không quá cao lại ghi nhận mức tăng giá vượt trội so với thị trường chung trong năm nay. Ngược lại, không ít cổ phiếu có khối lượng giao dịch lên tới vài chục triệu đơn vị mỗi phiên gặp khó khăn trong việc duy trì đà tăng do áp lực chốt lời thường xuyên xuất hiện.
Nếu như các quỹ đầu tư quy mô lớn phải ưu tiên yếu tố thanh khoản để đảm bảo khả năng giải ngân và thoái vốn, nhà đầu tư cá nhân có thể linh hoạt hơn trong việc lựa chọn cổ phiếu.
Ông Tường quan tâm đến những cổ phiếu từng là tên tuổi lớn trên thị trường nhưng đã trải qua giai đoạn điều chỉnh mạnh, khiến định giá giảm về vùng hấp dẫn.
Đây là những cổ phiếu có thanh khoản vừa phải, đang hình thành nền giá tích lũy và sở hữu triển vọng hưởng lợi từ các chính sách lớn, điển hình là đầu tư công.